ئەرشیفی تاگ: مەککە

پۆدکاستی نوانە – ١١ – چینایەتی شیعە و سوننە – ب ٢

درێژکراوەی بەشی یەکەمە لە ناساندنی شیعە و سوننە لەڕووی چینایەتییەوە. لەم ئەڵقەیەدا سەرەتا بە ڕەخنە و تێبینی گوێگران هاتینە سەر باسەکان. دیارە هەموویان بۆمن جێگای سوپاسن و مانای گرنگیدانی گوێگرە بە جۆرایەتی بابەتەکانم. پاشان چووینەتە ناو بابەتەکەوە و ناساندنی کێشەی کەسەکان لە نێوان حەزرەتی عائیشە و ئیمامی عەلی. پاشان کێشەی ئەنسار و ڕابەڕایەتی ئەم دەوڵەتە نوێیەی عەرەب یاخود موسڵمانی موحەمەدی. پاشان لەسەر کەسایەتی موحەمەدی کوڕی ئەبوبەکری سدیق و ڕۆڵی لە هاتنە سەر ئیمامی عوسمان، کە خەلیفەی سێیەمە. لە کۆتایدا سەربڕینی خەلیفەی سێیەم لەلایەن هەمان ئیماندار و شوێنەکەوتوانی هەمان دینی خەلیفەوە. پاشان تەقینەوەی کێشەکان تاکو گەشتن بە گرنگترین شەڕی سەرەتایی براکوژی نێو ئیمانداران بەناوی شەڕی جەمەل/حوشتر.

لەم شوێنانە ڕاژە کراوە بۆ هەموو سیستەمەکان:

پۆدکاستی نوانە – ١٠ – چینایەتی شیعە و سوننە – ب ١

هەموو ئەو نەتەوە و دەوڵەتانەی دەیبینی، قۆناغی دروستبوونی خۆیان هەبووە. کە ئەمەش لەسەر بنەمای شێوەی بەڕێوەبردنی خێڵ و ناوچەوە سەرەتا چەکەرەی کردووە. لەوەوە ئیتر بەرەبەرە بنەماکانی نەتەوە و بیروباوەڕێکی موتربەکراوە دێنە کایەوە.  جا ئەم شتە نوێیانە هەر لەسەرەتاوە بە کێشمە دروست دەبن و دانپێدانیان قۆناغی دەوێت. بۆیە ئاینی ئیسلام و گەلانی ناوچەی دەورەبەری سەرهەڵدانی ئاینەکە لە دەرەوەی ئەو یاسایانە نییە. کلتور و فەرهەنگ دەتوانێت جیاوازییەکان تۆخ بکاتەوە، هەمان کات هەوڵدان بۆ لەناوبردنی رەنگی تر، دەکاتە دروستبوونی گشتگیرییەک لە نێوانی چەوساوەکان خۆیان. ئەم تاکتیکەش هەر لە دەزگاکەی کاری لێ دەکەیت بۆ ئەو پارت و بیروباوەڕانە رۆژانە دەیبینی، گەر تەنها بەچاوی بێلایەن و سەربەخۆ دیقەتی بدەیت. لەم ئەڵقەیەدا وەکو نوانەیەک بە:

  • مێژووییەکی کورتی هەر سێ گوندەکە (تایف، مەککە و یەسرب)
  • دەورانی پێش هاتنی پێغەمبەری ئیسلام و دەرکەوتنی
  • رەچەڵەکی خێڵەکی قوڕەیش و پاشان کاریگەری لەسەر ململانییەکان
  • تۆخبوونەوەی ملنان و ملهوڕی خێڵەکانی دەرەوەی بازنەی مەککە
  • کۆچی دوایی رابەری ئیسلام بەهۆی ژەهراویکردن
  • ململانێی قوڕەیش دژی یەسرب *ئەنسارەکان* دوایی نەمانی ڕابەر
  • کۆچی دوایی یەکەم خەلیفەی ڕاشدی و هاتنی ئیمامی عومەر
  • هاتنی ئیمامی عوسمان و تۆخبوونەوەی ئەمەوییەکان

بەستەرەکانی تایبەت بە ناوەڕۆکەکە:

لەم شوێنانە ڕاژە کراوە بۆ هەموو سیستەمەکان:

پۆدکاستی نوانە – ٧ – ئەحناف کێن و کاریگەریان چی بووە

ئێمە زۆر بەوە راهاتووین، کە دەڵێن ئیسلام ئاینێکی حەنیفە یاخود دینی حونەفایە. جا لەم ئەڵقەیەدا بەپشتبەستن بە لێکۆڵینەوە نوێی زانستی لەسەر رەگوڕیشەی ئاینەکان قسەمان کردووە. هەوڵمان داوە چەمکی ڕەخنەیی دیکارت بەکاربەرین، کە خۆڕاماڵینە لە ئاین و رەسەن و نەتەوە. تاوەکو زیاتر شتەکان ببینین و بتوانین تێگەشتنێکی هەندێک ماقوڵترمان دەست بکەوێت. وەکو بناغەش پشتبەسراوە بە لێکۆڵەر و توێژەرەوەی ئەڵمان هانز یۆاخیم شۆپس و دکتۆر فەوزی بەدەوی لە زانکۆی زەیتونەی/تونس بەشی توێژینەوە جووەکان. هەروەها وەکو گرێدانێک بەستوومانە بە دروستبوونی ئاین و مەزهەبەوە تاکو پووکانەوە و هەڵوەشاندنەوەی هەندێکیان، هەمان شت لەڕووی زانستییەوە. جا تەوەرەکان بریتین لە:

    • رەسەنە ئیبراهیمییەکان و نەخشیان لە ئاینی رۆژهەڵاتدا
    • دروستبوونی مەسیحە/جووەکان دوای لە خاچدانی حەزرەتی عیسا
    • هاتنیان بۆ دورگەی عەرەبی و کاریگەریان لەسەر خودی پێغەمبەر
    • هەڵکەوتەی گوندەکانی عەرەب (تایف، مەککە و یەسرب)
    • تەورات و ناوهێنانی پێغەمبەری داهاتوو

    لەم شوێنانە ڕاژە کراوە بۆ هەموو سیستەمەکان: