ئەرشیفی تاگ: فەلسەفە

پۆدکاستی نوانە – ٩ – هەڵاودێرکردنی لۆژیک/مەنتق

هەوڵێکە بۆ تێگەشتن لە هەڵاودێرکردنی و هەڵاوگێرکردنی لۆژیک/مەنتق بە کوردییەکی سادەتر لەوەی هەیە. کاریگەری نادروستی بەکاربردنی مەنتق بۆ پەروەردەیەکی خراپی تاک و کۆمەڵی ئێمە و دواخستنمان لەچاو هەموو ئەوانەی تر. مەبەست لێرەدا بەراوردی جیهانی سێیەم بەگشتی لەگەڵ وڵاتانی پێشکەوتووە. هەمان کات لێکدانەوەی ئەو هەموو هەڵانەیە بەپێی هاوپۆل و دابەشکردنی، کە چەند من و تۆش رۆژانە دەیکەین و توشی دەبین. بگرە دەوڵەت و دەزگاکانمان لەسەر هەمان بینای هەڵەی لۆژیکی دروست بووە، کە هەرگیز لە ماوەیەکی دووری رێژەییشدا چارە ناکرێت. جا نەمتوانیووە هەمووی بنوسم و قسەی لەسەر بکەم، بەڵکو دیارترین و زۆرترین ئەوانەم باس کردووە، کە لای خۆمان هاڕەی دێت لە چەلەحانێکانماندا.

  • بەکەسێتیکردن یا بەشەخسیکردن Ad hominem
  • بیانووی خولاوە یا خولانەوە بەهەمان خاڵدا Circular Reasoning
  • ڕەوایەتیدان بە هێز یا بە دەسەڵات و خەڵکی Argument from authority
  • خوای کونوکەلەبەر God of the gaps
  • بێ پەیوەستی و بێ رەبتی Non sequitur
  • لەگەڵ کۆمەڵێکی تر بەنمونەی ئاسان و سادەوە بۆ نزیکبوونەوە لە تێگەشتنی

لەم شوێنانە ڕاژە کراوە بۆ هەموو سیستەمەکان:

پرسیاری بوون و نەبوون لە پێش ئاینەوە

ئەمجارەیان ئەڵقەیەکی نوانەیی تێپەڕە بەسەر هەندێ پرسیاری گریکوێرەییە، کە بەدرێژایی ئەندێشە و هزری مرۆڤ گەڕاوە. هەروەها لەپاڵیدا رۆڵی ئاین وەکو ئامرازی بەڕێوەبردنی کۆی کۆمەڵگا. ئەم باسانە هەمووی بمانەوێت و نەمانەوێت لە مێشکی هەمووماندا رۆشتووە و دێت و بەردەوامە. ئیتر حەقی خۆیەتی بپرسین، ئەم سنوری ئەندێشەی ئێمە دەگاتە کوێ و بەکەڵکی چی دێت؟ جا لەپاڵ ئەمەدا باسمان کردووە لە:

  • کۆمەڵگەی سەرەتایی و پەرستنی سروشت و دڕندە
  • دروستبوونی شارستانی و قۆستنەوەی خودا و وەکو هێز
  • فرەخوایی و بەستنەوەی بە تاکێکی لەوان گەورەتر
  • یۆنانییەکان و مۆرکیان لە رۆشنبیریی پەرستن بە گشتی
  • ئاینە ئیبراهیمییەکان و جولەکە وەکو شادەماری پاشکەوتن
  • پێغەمبەر یا شۆڕشگێڕ و یاخی وەکو یەک چەمک
  • میراتی پرسیاری دینی گرێکوێرە بۆ لەوساوە بۆ ئێستا