لە ” حەربا ”ــی چیخۆفەوە (کوردێنراوە)

بنکەی پۆلیسە و کاکی بەڕێوبەر و یاریدەدەرەکەی قنج خۆیان گۆڕیووە و بسکەی سمێڵیان دێ. تازە موچەی مانگی پێش پێشووتریان وەرگرتووە. شار خامۆشە و هەموو شت بەپێی تەلی دادگا دەسوڕێ. لە سەریانەوە تەرازوویەک دانراوە و ژنێکی چاوبەست گرتویەتی بەدەستیەوە. لەسەر ئەویشەوە وێنەی جووت سەرکردە دانراوە.
یاریدەدەر: جەناب، باشتر نییە نیشانەی داد و یەکسانی لەسەرو وێنەی جووت سەرکردەوە بێت؟ چونکە هەردووکیان پارێزەری داد بوون و مەعالیان هەمیشە جەختیان لە دادپەروەری دەکردەوە.
بەڕێوبەر: من چەن دەتکەم بە ژێر سک، بەڵام تۆ هەر دەبیت بە پاڵدو*. ئاخر نازانی گەر هەردووکیان نەبان، نە ئازادی نە داد و نە ئەم وڵاتەش دەبوو. کورە من و تۆش بە رەزای ئەوان لێرەین.
یاریدەدەر: ئەها، وەڵاهی ئینسان تا دەمرێت هەر فێری حیکمەت و مەنتق دەبێت لە جەنابتەوە. تۆ سەیری سەیری من چیم بیرچووە. تکایە بمانبوورە بە گەورەیی خۆتان.
بەڕێوبەر: گرنگ ئەوەیە تۆش بیگەیەنیت، وەکو دەزانیت ئێمە مستی دەستی دادپەروەرین لەم شارە.
لەپڕ غەڵبە غەڵبێک دێت و هەرایەک لە قاوشی بەردەمیان وا نزیک دەبێتەوە. هونەر، کە پۆلیسێکی جێگیرە لە بەڕێوبەبەرایەتی بە بڕوانامەی ٦ـی بنەڕەتییەوە. لەشێکی پتەو و قیافەیەکی هەیە، کە نایەڵێت ئەو حەشامەتە بگەنە لای ژووری بەڕێوبەر. بەڕێوبەر و یاریدەدەر بە سەرسوڕمانەوە بۆ یەکتری لە دەرگاکە نزیک دەبنەوە و دەیکەنەوە.
– ها هونەر ئەم گەڕەلاوژێیە چییە؟؟ درێژە بخوێنەوە

تووتک و فیل (کورتە چیرۆکی ڕووسی)

جارێک کابرای سێرک بەسواری فیلێکی زەبەلاحەوە بەناو شارێکدا تێدەپەڕێ لەگەڵ هەموو عارەبانە و ئاژەڵە ڕاهێنراوەکانی. لەپرێکدا توڵەیەک دەکەوێتە نێوەندیان و دەست دەکات بەوەڕین و پەلامار بەباڵای قاچە زەبەلاحەکانی ئەو فیلەی کابرای لەسەرە. کابراش سەیرێکی توڵەکە دەکات و دەڵێ:
ئەو دەنگ و قوڕگەت مەنوسێنە بەوەڕە وەڕ، لەلای ئەم فیلە تۆ زۆر لەوە بچوکتری تەنانەت بەچاویش تەماشات بکات.
توڵەکەش دەڵێ: منیش دڵنیام ئاوهام لەبەرچاوی ئەودا. بەڵام بۆ بەرچاوی خەڵكی سەگێکی جەربەزەم و ئەو هەموو زەبەلاحی و زاخەی فیل هەیەتی نامترسێنێ و ئازام!

هاوڵاتی جێگیر (قەپات)

نوسینی: جوتیار ئاغا
لە عەرەبیەوە وەرم گێڕاوە

بیرمەندی فەرەنسی ئەنتوان دولا بواسییە لە کتێبەکەی بەناوی (کۆیلەیی خۆبەخش) دەڵێ: ” کاتێک گەلێک توشی داپڵۆسین دەبێت بۆ ماوەیەکی درێژخایەن، ئیتر خەڵکەکە لەگەڵ چەوسانەوە ڕادێت و ئازادی ناوێت. توێژێکی نوێ دەردەکەون بەناوی (هاوڵاتی جێگیر)”. لەم ڕۆژگارەدا هاوڵاتی ئێمە لە جیهانێکی تایبەتیدا دەژێت، کە لە سێ شتدا دەیبینیەوە:
١. ئاین
٢. پاروە نان
٣. دووگۆڵی
ئاین، لەلای هاوڵاتی جێگیر پەیوەندی بە دادپەروەری و حەقەوە نییە، بەڵکو کردنی چەند ڕێوڕەسمێکی ئاینییە و خۆهەڵواسینە بە ڕووپامایی، کار ناکاتە سەر کردەوەکانی. بە نمونە ئەوانەی خەریکی درۆ و قۆڵبرین بەردەوام، هەست بە گوناحە دەکەن، کاتێک نوێژێکیان لەدەست بچێت لەکاتی خۆیدا. وە بەرگری لە ئاینەکەی ناکات، گەر نەزانێت زیانی نییە بۆ پەزەکانی.
ڕەنگە بەلەسە ببێت بە ڕێگەپێدانی نێربازی لە هەندێک دەوڵەت، بەبیانوی ئەوەی دژی ئیرادەی خوایە. بەڵام نقەی لێوە نایەت لەسەر ئەو هەموو گرتن و کوشتنەی دەوڵەتەکەی دەیکات ئەو هەموو ئەشکەنجەدانە. بگرە زۆرجار شوکوری خودا دەکات، کە ماوە.
پاروەنان، کۆڵەکەی سەرەکییە لەلای هاوڵاتی جێگیر. ئەو حەقی نییە بەهیچ شتێکی سیاسییەوە، بەڵکو خۆی کۆدەکاتەوە لەوەی نان پەیدا بکات و منداڵی گەورە بکات. دوایی کچەکانی بەشو دەدا و منداڵەکانی دەخاتە سەر ئیش و لە کۆتایی تەمەنی دەستدەکات بەخوێندنەوەی کتێبە ئاسمانییەکان و سەردانی ماڵی خواش دەکات بۆ ئاخیر خێری.
هەرچی دووگۆڵییە، هاوڵاتی قەپات بە هەموو ئاواتەکانی دەگات، کە لێی بێبەشە. دووگۆڵی لە ماوەی ٩٠ خولەکدا هەرچی خەمی هەیە لەکۆڵی دەکاتەوە و دادپەروەری بۆ دەهێنێت. چونکە لەو ماوەیەدا هەموو پەیوەستن بەو یاسایانەی دانراون و بەسەر هەموودا جێبەجێ دەکرێن.هاوڵاتی جێگیر یا قەپات، تەگەرە و لەمپەری سەرەکییە لەبەردەم هەر پێشکەوتن وگۆڕانکارییەک