پۆدکاستی نوانە – ٩ – هەڵاودێرکردنی لۆژیک/مەنتق

هەوڵێکە بۆ تێگەشتن لە هەڵاودێرکردنی و هەڵاوگێرکردنی لۆژیک/مەنتق بە کوردییەکی سادەتر لەوەی هەیە. کاریگەری نادروستی بەکاربردنی مەنتق بۆ پەروەردەیەکی خراپی تاک و کۆمەڵی ئێمە و دواخستنمان لەچاو هەموو ئەوانەی تر. مەبەست لێرەدا بەراوردی جیهانی سێیەم بەگشتی لەگەڵ وڵاتانی پێشکەوتووە. هەمان کات لێکدانەوەی ئەو هەموو هەڵانەیە بەپێی هاوپۆل و دابەشکردنی، کە چەند من و تۆش رۆژانە دەیکەین و توشی دەبین. بگرە دەوڵەت و دەزگاکانمان لەسەر هەمان بینای هەڵەی لۆژیکی دروست بووە، کە هەرگیز لە ماوەیەکی دووری رێژەییشدا چارە ناکرێت. جا نەمتوانیووە هەمووی بنوسم و قسەی لەسەر بکەم، بەڵکو دیارترین و زۆرترین ئەوانەم باس کردووە، کە لای خۆمان هاڕەی دێت لە چەلەحانێکانماندا.

  • بەکەسێتیکردن یا بەشەخسیکردن Ad hominem
  • بیانووی خولاوە یا خولانەوە بەهەمان خاڵدا Circular Reasoning
  • ڕەوایەتیدان بە هێز یا بە دەسەڵات و خەڵکی Argument from authority
  • خوای کونوکەلەبەر God of the gaps
  • بێ پەیوەستی و بێ رەبتی Non sequitur
  • لەگەڵ کۆمەڵێکی تر بەنمونەی ئاسان و سادەوە بۆ نزیکبوونەوە لە تێگەشتنی

لەم شوێنانە ڕاژە کراوە بۆ هەموو سیستەمەکان:

پۆدکاستی نوانە – ٨ – ئیزعاجی عیلمی یا ئیعجاز؟

لەسەرەتای ئەم ئەڵقەیەدا باسمان لەو ڕەخنانە کردووە، کە گوێگران گرتویانە. بەتایبەت لەسەر بەکارهێنانی وشەی زانست لە باسە ئاینییەکان. هەروەها گەڕان بەدوای جێگرە وشەیەکی گونجاوتر کاتێک، کە باسەکە پەیوەستە بە باوەڕەوە نەک ئەزموون و تاقیکاری. پاشان باسمان کردووە لەسەر بابەتی موعجیزە و ئیعجاز بەو شێوەیەی زانست دەیزانێت و ئەوەی دینەکان شیکاری بۆ دەکەن، هەرکەس بەو پەیامبەر و کتێبەی هەیەتی. دیارە لە پاڵ ئەمانەشدا باسمان لەسەر ئەم تەوەرانە کردووە:

  • جولەکە و مەسیحییەکان بەهەمان شێوەپێدانی ئێمە لە رابردوودا
  • خەڵقکردنی چوارچێوەی هزری بۆ تێگەشتنمان بەگشتی
  • بابەتی دروستبوونی ”داعیە” و هێنانی وشەسازی لە قورئاندا
  • گرێدانی باوەڕ بە ئەزموونی زانستەوە نەک وەکو خۆی
  • بابەتی حەڵاڵ و حەرام بەهۆی تێکەڵبوونمان لەگەڵ دنیای دەرەوە
  • گێڕانەوەی هەموو بابەتێک بە ئاینەوە وەکو بێزارکردن

لەم شوێنانە ڕاژە کراوە بۆ هەموو سیستەمەکان:

پۆدکاستی نوانە – ٧ – ئەحناف کێن و کاریگەریان چی بووە

ئێمە زۆر بەوە راهاتووین، کە دەڵێن ئیسلام ئاینێکی حەنیفە یاخود دینی حونەفایە. جا لەم ئەڵقەیەدا بەپشتبەستن بە لێکۆڵینەوە نوێی زانستی لەسەر رەگوڕیشەی ئاینەکان قسەمان کردووە. هەوڵمان داوە چەمکی ڕەخنەیی دیکارت بەکاربەرین، کە خۆڕاماڵینە لە ئاین و رەسەن و نەتەوە. تاوەکو زیاتر شتەکان ببینین و بتوانین تێگەشتنێکی هەندێک ماقوڵترمان دەست بکەوێت. وەکو بناغەش پشتبەسراوە بە لێکۆڵەر و توێژەرەوەی ئەڵمان هانز یۆاخیم شۆپس و دکتۆر فەوزی بەدەوی لە زانکۆی زەیتونەی/تونس بەشی توێژینەوە جووەکان. هەروەها وەکو گرێدانێک بەستوومانە بە دروستبوونی ئاین و مەزهەبەوە تاکو پووکانەوە و هەڵوەشاندنەوەی هەندێکیان، هەمان شت لەڕووی زانستییەوە. جا تەوەرەکان بریتین لە:

    • رەسەنە ئیبراهیمییەکان و نەخشیان لە ئاینی رۆژهەڵاتدا
    • دروستبوونی مەسیحە/جووەکان دوای لە خاچدانی حەزرەتی عیسا
    • هاتنیان بۆ دورگەی عەرەبی و کاریگەریان لەسەر خودی پێغەمبەر
    • هەڵکەوتەی گوندەکانی عەرەب (تایف، مەککە و یەسرب)
    • تەورات و ناوهێنانی پێغەمبەری داهاتوو

    لەم شوێنانە ڕاژە کراوە بۆ هەموو سیستەمەکان: